Temsili görselTedaviler hakkında4 dk okumaSon güncelleme:
Yirmi yaş dişleri, ağzın arka bölümünde yer alan ve genellikle diğer dişlerden sonra süren büyük azı dişleridir. Kimi zaman sorunsuz sürer, kimi zaman ise yer bulamayıp gömülü kalır. Bu yazıda 20 yaş dişinin hangi durumlarda çekilmesinin düşünüldüğünü, hangi durumlarda izlenebileceğini anlatıyoruz.
Kısa liste
- Her 20 yaş dişinin çekilmesi gerekmez.
- Yarı gömülü dişlerde diş eti iltihabı (perikoronit) sık görülür.
- Çekim kararı muayene ve röntgenle verilir.
- Çekim lokal anestezi altında yapılır.
- İlk günlerde şişlik ve hassasiyet beklenen bir durumdur.
20 yaş dişi nedir, neden sorun çıkarabilir?
20 yaş dişleri üçüncü büyük azı dişleridir ve genellikle 17–25 yaş arasında sürmeye başlar. Herkeste dört tane bulunmayabilir; bazı kişilerde hiç oluşmaz.
Çenede yeterli yer olmadığında diş düzgün süremez. Tamamen kemik ya da diş eti içinde kalan dişe gömülü, bir kısmı ağza çıkmış dişe ise yarı gömülü diş denir. Yarı gömülü dişlerin çevresi fırçayla zor temizlendiği için yemek artıkları ve bakteriler burada kolayca birikebilir.
Belirtiler: ağrı, şişlik ve perikoronit
Gömülü 20 yaş dişleri uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir. Yarı gömülü dişlerde sık görülen sorunlardan biri perikoronittir: dişin üzerini kısmen örten diş eti kapağının altında biriken artıklar bu dokunun iltihaplanmasına yol açar. Hafif durumlar bölgenin temizlenmesiyle yatışabilir; tekrarlıyorsa çekim gündeme gelebilir.
Sorun başladığında genellikle şu belirtiler görülür:
- Ağzın arka bölümünde, bazen kulağa ya da şakağa yayılan ağrı
- Diş etinde veya yanakta şişlik ve kızarıklık
- Ağzı açmakta zorlanma
- Ağızda kötü tat ya da koku
- Yutkunurken rahatsızlık
Her 20 yaş dişinin çekilmesi gerekir mi?
Hayır. Tamamen sürmüş, karşısındaki dişle uyumlu çalışan, düzgün temizlenebilen ve sağlıklı olan 20 yaş dişleri ağızda kalabilir. Belirti vermeyen gömülü dişler de çoğu durumda düzenli kontrol ve röntgenle izlenebilir.
Çekim genellikle dişin sorun yarattığı ya da ileride sorun yaratma olasılığının yüksek görüldüğü durumlarda önerilir:
- Tekrarlayan perikoronit
- 20 yaş dişinde veya önündeki büyük azı dişinde çürük
- Komşu dişin kökünde hasar ya da çevresinde kemik kaybı
- Diş çevresinde kist gibi bir oluşum
- Bazı ortodontik veya protez planlamaları
Çekim kararı nasıl verilir?
Karar; şikâyetleriniz, ağız içi muayene ve panoramik röntgen birlikte değerlendirilerek verilir. Röntgende dişin konumu, kök yapısı ve komşu dişlerle ilişkisi görülür. Alt çenedeki 20 yaş dişlerinin kökleri bölgeden geçen sinir kanalına yakın görünüyorsa üç boyutlu görüntüleme (dental tomografi) istenebilir; bu, işlemin planlanmasına yardımcı olur.
Çekim gerektiğinde, kökler henüz tam gelişmemişken genç yaşta yapılan işlemlerde iyileşme genellikle daha kolay seyreder. Ancak bu tek başına çekim nedeni değildir; karar dişin durumuna göre verilir.
Bu yazıdaki bilgiler geneldir; dişinizin çekilip çekilmeyeceği ancak muayene sonrasında belirlenebilir. Tedavi planı ve ücret, işleme başlamadan önce yazılı olarak paylaşılır.
Çekim nasıl yapılır?
20 yaş dişi çekimi lokal anestezi altında yapılır. Tamamen sürmüş bir 20 yaş dişi çoğu zaman diğer dişler gibi çekilir. Gömülü ya da yarı gömülü dişlerde ise diş eti açılır, gerekirse dişin çevresindeki kemikten bir miktar kaldırılır ve diş daha kolay çıkarılabilmesi için parçalara ayrılabilir. İşlem sonunda bölge dikişle kapatılabilir.
İşlem sırasında basınç hissetmeniz normaldir. Keskin bir ağrı hissederseniz hekiminize haber verebilirsiniz; gerekirse ek anestezi uygulanır. İşlemin süresi dişin konumuna göre değişir.
İşlemden önce genel sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları ve varsa alerjilerinizi hekiminizle paylaşmanız önemlidir. Kan sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız ilacınızı kendi başınıza bırakmayın; gerekirse doktorunuzla birlikte değerlendirme yapılır.
Çekim sonrası kısa özet
İlk günlerde bir miktar şişlik, hassasiyet ve ağız açmada kısıtlılık beklenen durumlardır. Şişlik genellikle ikinci ya da üçüncü gün belirginleşir, sonra yavaş yavaş azalır.
Ertesi günden itibaren dişlerinizi fırçalamaya devam edebilirsiniz; çekim bölgesinin çevresinde nazik davranmanız yeterlidir. Pıhtının yerinde kalması iyileşme için önemlidir, bu nedenle ilk gün bölgeyi rahatsız edecek hareketlerden kaçının.
- Tamponu hekiminizin söylediği süre boyunca ısırın.
- İlk gün yanağın dışından aralıklarla soğuk uygulama yapın.
- İlk 24 saat tükürmekten, ağzı çalkalamaktan ve pipet kullanmaktan kaçının.
- Sigara ve alkolden uzak durun; sigara iyileşmeyi geciktirebilir.
- Soğuk ya da ılık, yumuşak gıdalarla beslenin ve çekim tarafıyla çiğnemeyin.
- Ağrı için hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi, önerildiği şekilde kullanın.
- Dikişler kendiliğinden eriyen türde değilse genellikle bir hafta ile on gün arasında alınır.
Ne zaman hemen aramalısınız?
- Tampona rağmen durmayan ya da yeniden başlayan kanama
- Üçüncü günden sonra azalmak yerine artan şişlik
- Ateş veya titreme
- Birkaç gün sonra azalmak yerine şiddetlenen, kulağa yayılan ağrı
- Nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanma
- Ağız açmada giderek artan kısıtlılık
- Anestezinin etkisi geçtikten sonra dudak, çene veya dilde süren uyuşukluk
Sıkça sorulanlar
20 yaş dişi çekimi ağrılı mı?
Çekim lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında genellikle yalnızca basınç hissedilir. Anestezinin etkisi geçtikten sonra birkaç gün hassasiyet ve şişlik olabilir; bu dönemde hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanabilirsiniz. Rahatsızlığın derecesi dişin konumuna ve kişiye göre değişir.
Gömülü 20 yaş dişi çekilmezse ne olur?
Belirti vermeyen ve röntgende sorun görülmeyen gömülü dişler çoğu zaman düzenli kontrolle izlenebilir. Bazı durumlarda ise zamanla iltihap, komşu dişte çürük ya da kist gibi sorunlar gelişebilir. Bu nedenle izlenen dişlerin belirli aralıklarla kontrol edilmesi önerilir.
Yarı gömülü 20 yaş dişi neden ağrır?
Yarı gömülü dişin üzerini örten diş eti kapağının altında yemek artıkları ve bakteriler birikebilir. Bu durum diş etinde iltihaplanmaya (perikoronit) yol açarak ağrı, şişlik ve ağız açmada güçlüğe neden olabilir. Dişte ya da komşu dişte çürük de ağrının nedeni olabilir.
20 yaş dişi çekiminden sonra şişlik kaç gün sürer?
Şişlik genellikle ikinci ya da üçüncü günde belirginleşir ve sonraki günlerde azalarak çoğu durumda yaklaşık bir hafta içinde geçer. Süre, işlemin kapsamına ve kişiye göre değişir. Üçüncü günden sonra artan şişlik ya da ateş olursa muayenehaneyi aramanız gerekir.
20 yaş dişi çekiminden sonra ne zaman yemek yenir?
Anestezinin etkisi geçtikten sonra soğuk ya da ılık, yumuşak yiyecekler tüketilebilir. İlk günlerde çekim tarafıyla çiğnememeye ve sıcak, sert ya da baharatlı yiyeceklerden kaçınmaya özen gösterin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerini tutmaz. Tedavi planı muayene sonrasında kişiye göre belirlenir.
